Begrotingssoap

Maandag 10 oktober 2016

Afgelopen maandag was het weer tijd voor de resultaten van de peiling afgenomen door de Standaard en de VRT. Van de regeringspartijen stijgt enkel N-VA terug een beetje, zowel CD&V en Open VLD zien hun kiezers weglopen naar SP.A en vooral Groen. De peiling is afgenomen na de exit van Hendrik Vuye en Veerle Wouters, wat bewijst dat de N-VA voorlopig de juiste keuze maakt: de Vlaming ligt voor het ogenblik niet wakker van een confederaal België, laat staan een onafhankelijk Vlaanderen. CD&V daarentegen lijkt het deksel op zijn neus te krijgen. De partij krijgt haar rol van sociaal geweten van de regering-Michel niet verkocht. Peilingen zijn natuurlijk maar peilingen en zouden wat mij betreft gerust verticaal geklasseerd mogen worden. Waarom? De peiling van de Standaard en de VRT bijvoorbeeld omvatte 1.013 Vlaamse kiezers. Als je weet dat Vlaanderen ongeveer 6.000.000 inwoners heeft, begrijp je de ridiculiteit ervan. Volgens Ivan De Vadder is deze peiling nochtans, en ik citeer: 'de Rojtsch Royce onder de peilingen.' Juist ja...

En toch lijken peilingen altijd weer voor zenuwachtigheid te zorgen bij de politieke partijen . Zo was het deze keer de beurt aan CD&V om in een kramp te schieten en tijdens de begrotingsonderhandelingen op de zenuwen te werken van de andere regeringspartijen. CD&V legde immers de meerwaardebelasting als eis op tafel terwijl de andere partijen al van een akkoord uitgingen. Deze eis had niets te maken met de peiling op zich, maar de halsstarrigheid waarmee het werd verdedigd en de weigering er op toe te geven wellicht wel. Zouden Beke en co het lef hebben om de stekker uit de regering te trekken vroeg ik me af. Niet in het minst omdat Kris Peeters (CD&V) liet optekenen dat 'Als men rechtvaardige fiscaliteit niet invult is het probleem groter dan de regering.' Maar de geschiedenis leert dat de regering laten vallen vaak als een boemerang terug in het gezicht keert, Open VLD en Alexander De Croo indachtig...

Dinsdag 11 oktober 2016

Maar hoog spel speelde CD&V zeker. De partij eiste dat een meerwaardebelasting op aandelen gekoppeld werd aan de hervorming van de vennootschapsbelasting, het project van Financiënminister Johan Van Overtveldt (N-VA). Dit leidde tot een regelrechte regeringscrisis, en ook op persoonlijk vlak was het vertrouwen tussen Premier Charles Michel (MR) en zijn vicepremier Kris Peeters (CD&V) volledig zoek. De demarche van CD&V zorgde ervoor dat de beleidsverklaring van Michel in de Kamer bij de aanvang van het parlementaire jaar uitgesteld moest worden. De Kamer zelf kwam wel samen, de start van het parlementaire jaar op de tweede dinsdag van oktober staat namelijk in de Grondwet. Alhoewel, samenkomen is een groot woord, want de hele regering stuurde zijn kat. De oppositie was furieus en eiste een minimum aan respect. Kamervoorzitter Siegfried Bracke toonde hier begrip voor en riep minister van Middenstand en Zelfstandigen Willy Borsus (MR) op. De stemming over de aanwezigheid van de premier was ook voorspelbaar: meerderheid-tegen-oppositie. En toen gingen de Kamerleden uit elkaar...

Woensdag 12 oktober 2016

Op woensdag onderhandelde de regering lustig voort. Het werd snel duidelijk dat CD&V niet zou buigen. Vicepremier Kris Peeters (CD&V) liet 's ochtends op Radio 1 hierover geen twijfel bestaan: 'We gaan ervan uit dat ons voorstel de eindmeet haalt.'

Er was die dag echter iets veel verontrustender in de kranten te lezen dan de begrotingsperikelen. IS heeft namelijk een andere strategie bedacht om jongeren voor hun kar te spannen. Er wordt aan de kandidaat-jihadisten niet meer gevraagd om naar Irak of Syrië af te zakken, maar wel om aanslagen in België zelf te plegen. Vaak gaat het dan nog om minderjarigen die, als ze toch betrapt zouden worden, moeilijk(er) te bestraffen zijn.

Nieuwe uitdagingen dus, maar euhm..., even terug over naar de begroting...     

Donderdag 13 oktober 2016

Donderdag steeg er nog steeds geen witte rook uit de schoorsteen van de ambtswoning van de premier. Maar er stond wel terug een Kamerzitting op het programma. Deze keer mét aanwezigheid van premier Charles Michel (MR) en zijn voltallige regering. Behalve Pieter De Crem dan, want die was Koning Filip gaan vergezellen in Japan. Kwestie van zijn dagen te vullen...

Wat we te zien kregen was een vrij emotionele premier die zijn regering vroeg dringend de meningsverschillen te overstijgen en verantwoordelijkheid op te nemen. 'Dat is onze plicht voor het land en voor de burgers.'

De oppositiepartijen waren zoals verwacht ongemeen scherp. 'De scouts en de Chiro vergaderen op een ernstigere manier dan uw regering,' dixit Kristof Calvo (Groen). Hij vroeg zich ook nog af of de excellenties eenzelfde gedrag zouden durven te tonen onder bijvoorbeeld een wijlen Jean-Luc Dehaene? Ook Meryame Kitir (SP.A) was fel. Het was trouwens de eerste keer dat ik ze echt heb horen schreeuwen in de Kamer. Wel wat overacting, maar bon... De oppositie was unisono: de premier heeft zijn regering niet meer in de hand.

Wordt ongetwijfeld vervolgd...

 

Nick Mertens

14 oktober 2016

Met handen en voeten gebonden

Vlaams parlementslid Mercedes Van Volcem (Open Vld) tweette gisteren over de hetze omtrent federaal staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken hetvolgende: 'De uitspraken van Theo Francken kunnen niet door de beugel. Als liberaal keur ik dat expliciet af. Wat mij betreft moet hij vervangen w.'

Het duurde niet lang of de tweet werd door haar verwijderd, volgens Van Volcem zelf 'op vriendelijk verzoek' van Open Vld-vicepremier Alexander De Croo. De partij zelf wenste over deze zaak geen commentaar te geven.

Sven Ornelis liet op Twitter blijken dat hij nogal verontwaardigd was dat parlementsleden hun eigen mening niet mogen verkondigen: 'Jammer dat @MercedesVVolcem een tweet met een mening vd leiding v @openvld moet verwijderen. Meningen zijn toch vrij? Neen?'

Wel neen, België is immers geen democratie, maar een particratie.

Vorige week verscheen het boek De trukendoos van de Belgische particratie. Een Europese schande (Pelckmans, 285 blz.) van professor-emeritus politologie Wilfried Dewachter. Volgens hem heeft de particratie de Belgische democratie verziekt. Een niet-verkozen koning en een handvol partijvoorzitters besturen ons land, het is a way of life geworden in België.

En dit terwijl de Belgische grondwet eigenlijk met geen woord rept over politieke partijen. Juridisch zijn in ons land de politieke partijen onbestaande. En toch bedrijven zij hun eigen politieke praktijk, besturen zij met hun feitelijke grondwet het land.

Onze Belgische parlementsleden zijn namelijk met handen en voeten gebonden aan hun partij. Dit gebrek aan zelfstandigheid is het gevolg van het feit dat volksvertegenwoordigers hun parlementszetel te danken hebben aan hun partij en niet aan hun aantal stemmen. In vele andere landen zoals bijvoorbeeld Groot-Brittannië, Frankrijk en de Verenigde Staten van Amerika hanteert men het meerderheidsstelsel. In dit systeem worden de zetels toebedeeld volgens het aantal stemmen dat een politicus haalt. Daar is elke verkozene een parlement op zich.

In ons land dus niet. Het resultaat in België is een steeds moeilijker functionerende parlementaire democratie in een almaar meer knellende particratie.
 

De particratie schakelt finaal de democratie uit... 

Titel boek : De trukendoos van de Belgische particratie

Subtitel boek : Een Europese schande

Auteur : Wilfried Dewachter

Uitgever : Pelckmans

Aantal pagina's :285

Prijs : 21.5 €

ISBN nummer : 978 90 289 7972 7

Uitgavejaar : 2014

Nick Mertens

17 oktober 2014

Ceci n'est pas une victoire

De dag na de moeder alle verkiezingen lijkt het wel alsof de N-VA de grote verliezer in plaats van de grote winnaar is. Meer dan 30% halen op zowel Vlaams als federaal niveau is in België geen reden om te feesten, integendeel.

De Franstaligen en ook Mark Eyskens waren er als de kippen bij om te zeggen dat er ook een alternatieve meerderheid mogelijk was zonder de N-VA. Ook op Vlaams niveau is een tripartite CD&V, Open VLD en SP.A mogelijk.

Feit blijft dat je met deze alternatieve meerderheid wel de grootste partij van het land uitsluit van regeringsdeelname. Ze geeft weliswaar ook een legitieme meerderheid, maar is ze democratisch? Tegenstanders zullen zeggen van wel, één op de drie Vlamingen denkt hier waarschijnlijk anders over. 

Mag democratie een optelsom van kleine partijtjes zijn om de grootste buitenspel te zetten? Wordt er op deze manier wederom geen cordon sanitaire rond een Vlaamse meerderheid gevormd? En moet in een gezonde en moderne democratie de koning nog wel een rol spelen bij de federale regeringsonderhandelingen? Een koning die niet gekozen is door het volk maar 'geluk' heeft gehad in het juiste gezin te zijn geboren? 

In de VTM-reeks Cordon overwon het regime. Wordt fictie werkelijkheid?

Nick Mertens

26 mei 2014

De Belgische regeringsvorming als onderzoekscase voor de relatie tussen de uitvoerende en wetgevende macht

Parlementaire democratieën worden gekenmerkt door een nauwe samenwerking tussen de uitvoerende en de wetgevende macht. Maar hoe sterk is de greep van de regering op het parlementaire gebeuren? Een gegeven dat niet altijd makkelijk te onderzoeken is. 

België kende in de periode 2007-2008 en 2010-2011 lange en moeizame regeringsvormingen. Niet zo positief voor het land en zijn inwoners, maar wel ideaal voor politieke wetenschappers om eindelijk eens na te gaan of de afwezigheid van een regering met volle bevoegdheden al dan niet een invloed heeft op de handelingen van het parlement. Men kan immers een vergelijking gaan maken tussen perioden met een volwaardige regering en die met een regering in lopende zaken.
In het onderstaande onderzoek werd in het bijzonder aandacht besteed aan drie factoren die men doorgaans vereenzelvigt met de relatie tussen de uitvoerende en de wetgevende macht, namelijk wetgevende initiatieven, het stemmingsgedrag van de parlementsleden en de partijeenheid, zeg maar het unisono uitdragen van de partijstandpunten. In het verleden werd aangenomen dat lange perioden van coalitiegesprekken ervoor zorgden dat de parlementsleden meer (ideologische) vrijheid hadden en meer speelruimte hadden/kregen om hun eigen stempel te drukken op wetsinitiatieven.
Het resultaat is echter genuanceerder. Uit het onderzoek is gebleken dat het parlement een proactievere rol aanneemt, dat de tegenstellingen tussen meerderheid en oppositie wat afnemen, maar tegelijkertijd blijft de partijeenheid even sterk als vanouds.
Regeringsvormingen leiden dus niet tot drastische veranderingen in het samenspel tussen de wetgevende en uitvoerende macht, maar zorgen eerder voor een bescheiden correctie op de uiterst zwakke positie van het parlement.

Parliament without Government: The Belgian Parliament and the Government Formation Processes of 2007-2011


Nick Mertens
24 oktober 2013